Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek Eğitimi
Otizm Spektrum Bozukluğu adıyla tanımlanan gelişimsel farklılıklara sahip bireylerin, sosyal iletişim, davranış, duyusal farkındalık ve günlük yaşam becerilerini geliştirmeye yönelik uygulanan özel eğitim destek programıdır.
Sosyal iletişim ve etkileşimde yetersizlikler
Göz kontağı, jest ve mimik kullanımı, karşılıklı konuşma ve sosyal karşılıklılıkta güçlükler
Duygu, ilgi veya deneyim paylaşımında sınırlılık
Akran ilişkileri geliştirmede veya sürdürmede zorluk
Sınırlı, tekrarlayıcı davranış örüntüleri, ilgi alanları veya etkinlikler
Basmakalıp (stereotipik) hareketler (örneğin el çırpma, sallanma)
Aynılıkta ısrar, rutinlere bağlılık
Sınırlı veya yoğun ilgi alanları
Duyusal hassasiyet (aşırı veya az tepki verme)
Bu belirtiler erken gelişim döneminde ortaya çıkar, sosyal, akademik ve mesleki işlevselliği anlamlı ölçüde sınırlar.
2. Programın Amacı
Yaygın Gelişimsel Bozukluk (OSB) Destek Programı, DSM-5 tanı ölçütlerine göre tanı almış bireylerin:
Sosyal iletişim, etkileşim ve oyun becerilerini geliştirmek,
Duyusal bütünleme ve davranış düzenleme becerilerini desteklemek,
Günlük yaşam, öz bakım ve bağımsızlık becerilerini kazandırmak,
Akademik, bilişsel ve motor gelişimi desteklemek,
Aile eğitimi ve çocuğun sosyal çevreyle bütünleşmesini sağlamak
amacıyla uygulanır.
3. Programın İçeriği
Program, DSM-5’te tanımlanan semptom alanlarına paralel biçimde yapılandırılmıştır.
A. Sosyal İletişim ve Etkileşim Becerileri
Göz teması, ortak dikkat ve jest kullanımı çalışmaları
Karşılıklı oyun, sıra alma ve taklit becerileri
Duygu tanıma ve ifade etme etkinlikleri
Akran etkileşimi ve grup içi sosyal kuralları öğretimi
B. Davranış ve Duyusal Düzenleme
Sınırlı/tekrarlayıcı davranışları azaltıcı alternatif etkinlikler
Duyusal bütünleme çalışmaları (işitsel, görsel, dokunsal, vestibüler, proprioseptif)
Regülasyon (çocuğun duygusal özdüzenleme becerisi)
Esneklik ve değişime uyum kazandırma etkinlikleri
C. Bilişsel ve Akademik Beceriler
Dikkat ve bellek geliştirme oyunları
Problem çözme, sınıflama, eşleştirme etkinlikleri
Sembolik oyunlar ve soyut düşünme becerileri
Okul öncesi akademik ön beceriler (renk, sayı, şekil, yön kavramları)
D. Günlük Yaşam ve Öz Bakım Becerileri
Giyinme, yemek yeme, tuvalet eğitimi çalışmaları
Motor planlama ve koordinasyon geliştirme etkinlikleri
Bağımsız yaşam becerileri: temizlik, düzen, kişisel eşyalarını koruma
Zaman, sıra ve görev farkındalığı kazandırma
E. Aile ve Çevre Eğitimi
Aileye OSB’nin DSM-5 özellikleri hakkında bilgilendirme
Ev ortamında beceri genelleme eğitimi
Aile katılımlı oyun ve iletişim teknikleri
Aileye duygusal destek ve davranış yönetimi stratejileri öğretimi
4. Uygulama İlkeleri
Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) esas alınır.
Müdahaleler multidisipliner (özel eğitim, ergoterapi, dil-konuşma terapisi, psikoloji, fizyoterapi) yürütülür.
Öğrenme, çocuğun duyusal profiline ve gelişim basamağına uygun olarak yapılandırılır.
Gözlem, standart testler (ADOS, CARS, Vineland vb.) ve performans kayıtları birlikte kullanılır.
Aile, programın ayrılmaz bir parçasıdır.
5. Beklenen Kazanımlar
Sosyal etkileşim başlatma ve sürdürme becerilerinde ilerleme,
Duyusal tepkilerin düzenlenmesi ve problem davranışlarda azalma,
Günlük yaşam aktivitelerinde artan bağımsızlık,
Dikkat süresi, motor planlama ve öz düzenlemede gelişme,
Aile-çocuk iletişiminde güçlenme,
Okul ve toplumsal yaşama uyumda artış.